رفتارهای پرخطر نوجوانان
دوران بلوغ دوران حساس و پرچالشی است. نوجوانان در این دوران در حال گذر از مرحله ای هستند که قرار است آن ها را از یک کودک تبدیل به یک بزرگسال کند. وقتی دختر یا پسری به بلوغ می رسد تغییرات جسمی و روانی زیادی را تجربه می کند.
ترشح هورمون هایی مثل تستوسترون و استروژن موجب آغاز بلوغ جنسی نوجوانان می شود و آن ها را از نظر جنسی بیدار می کند. همچنین ترشح زیاد هورمون ها در این دوران، تعادل احساسی یک نوجوان را به هم می زند و موجب بالا و پایین شدن سریع و مداوم هیجانات مختلف او می شود.
اگر در این مرحله سخت و پرتلاطم، نوجوان از امنیت روانی و حمایت کافی برخوردار نباشد، احتمال رو آوردن او به رفتارهای پرخطر افزایش می یابد. رفتارهای پرخطر رفتارهایی هستند که سلامت جسمی، روانی و اجتماعی فرد را به خطر می اندازند. آگاهی والدین، معلم ها و مسئولین مدرسه از ویژگی های نوجوانان می تواند احتمال رفتارهای پرخطر نوجوانان را به شدت کاهش دهد.
انواع رفتارهای پرخطر نوجوانان
گرایش به مواد مخدر
یکی از مهم ترین و نگران کننده ترین رفتارهای پرخطر نوجوانان ، گرایش به مصرف مواد مخدر است. نوجوانان در این سن نیاز شدیدی به حمایت های خانوادگی و اجتماعی دارند. آن ها در حال شناخت عمیق تر دنیای اطراف و تشکیل هویت خود هستند. از سوی دیگر تغییرات جسمی و روانی غافل گیرشان کرده است.
سازگار شدن با شرایط جدید آسان نیست و اگر اطرافیان پسر یا دختر در دوران بلوغ به او آرامش ندهند و او را در حال تجربه این تغییرات یاری نکنند، ممکن است نوجوانان برای دست یابی به آرامشی به مواد مخدر یا الکل پناه ببرد.
یکی از خطرناکترین رفتارهای پرخطر نوجوانان مصرف مواد مخدر است.
تمایل به رابطه جنسی
تمایلات جنسی به صورت طبیعی در دوران بلوغ افزایش پیدا می کنند، نوجوانان در این دوران علاقه مند به برقراری رابطه جنسی هستند. همچنین از آنجایی که احساسات یک نوجوان مثل یک ترن هوایی با سرعت خیلی زیاد بالا و پایین و چپ و راست می شوند، عاشق شدن و درگیری با مسائل عاطفی در این سن عادی است.
اگر والدین در دوران بلوغ از فرزندشان غافل شوند و مسئولین مدرسه هم آموزش جنسی را در این سن جدی نگیرند، ممکن است نوجوانان در دوران بلوغ نزدیکی های جنسی را تجربه کنند و بدون اطلاع از مباحث بهداشت جنسی مبتلا به بیماری های جنسی شوند.
خشونت
خشم یک احساس طبیعی است و بروز به موقع و مناسب آن می تواند موجب بقای ما بشود. اما خشونت های بی پایه و اساس و غیر منطقی تأثیراتی منفی بر عملکرد فردی و اجتماعی ما می گذارند و می توانند به رفتارهای پرخطر تبدیل شوند.
در سنین نوجوانی، با تغییرات هورمونی، احساسات و هیجانات هم تغییر می کنند و شدیدتر از همیشه می شوند. یک نوجوان خیلی راحت تر و سریع تر از دیگران عصبانی می شود و عوامل محرک می توانند فوراً خشم او را برانگیخته کنند. آموزش مهارت های ارتباطی در سن بلوغ می تواند بسیار مفید باشد و از آسیب زایی خشم های کنترل نشده ی نوجوانان جلوگیری کند.
تمایل به خودکشی
در دوران نوجوانی، حساسیت های فرد صدچندان می شوند و این حساسیتها میتوانند به رفتارهای پرخطر نوجوانان ختم شوند. یک دختر یا پسر 14 ساله هنوز نمی تواند به خوبی از پس چالش ها و اتفاقات ناگوار زندگی بر بیاید و نیازی به یادگیری و کمک دارد.
در نتیجه اگر عوامل محیطی مثل تنش های خانوادگی یا فشارهای اجتماعی او را آزار بدهند، ممکن است پایان دادن به زندگی را تنها راه پیش رویش ببیند و خودکشی کند.
در این زمینه مطالعه ی مقاله ی خودکشی در نوجوانان را به شما پیشنهاد می کنیم.
علل و عوامل رفتارهای پرخطر نوجوانان
خانواده
خانواده اولین جایی است که همه ی ما در آن رشد می کنیم و یاد می گیریم. شخصیت ما، باورها و ارزش های ما درون خانواده شکل می گیرد. در صورتی که نیازهای عاطفی یک نوجوان در محیط خانواده برطرف شوند، عشق بدون قید و شرط دریافت کند و پدر و مادری را الگوی خود قرار دهد که استانداردها و ارزش هایی در زندگی دارند، احتمال رفتارهای پرخطر در او پایین می آید.
نوجوانانی که در دوران بلوغ به سراغ مواد مخدر و الکل می روند، معمولاً عضو خانواده ی متشنجی هستند، روابط عاطفی محکمی با پدر و مادرشان ندارند و ممکن است اعضای خانواده شان هم درگیر رفتارهای پرخطر باشند.
فشارهای روانی در مدرسه
دوران بلوغ به خودیِ خود سرشار از فشارهای روانی است. گاهی اوقات مدارس بدون توجه به ویژگی های دوران بلوغ فشارهای وارده بر نوجوان را صدچندان می کند.
بسیاری از افراد در دوران بلوغ از تکالیف و فعالیت های مدرسه گریزان می شوند و رفتارهای پرخطر را برای رهایی از فشار روانی انتخاب می کنند.
محیط
محیط زندگی یک نوجوان نقش پررنگی در انتخاب هایش دارد. نوجوانان سرشار از هیجان هستند و هنوز به خوبی شیوه ی کنترل احساساتشان را یاد نگرفته اند. آن ها قابلیت زیادی برای انجام رفتارهای پرخطر دارند.
به همین دلیل زندگی کردن در محیطی جرم خیز و در کنار بزهکاران، احتمال بروز رفتارهای پرخطر در نوجوانان را بالا می برد.
عوامل روانشناختی
هر چه سلامت روانی یک انسان بیشتر می شود، کمتر به خودش آسیب می زند. پژوهش ها ثابت کرده اند که نوجوانان افسرده و مضطرب بیشتر به مواد مخدر گرایش دارند.
اگر دختر یا پسری در دوران بلوغ به اندازه ی کافی اعتماد به نفس نداشته باشد، خودش را آدم با ارزشی نداند، نیاز به تأیید اجتماعی داشته باشد و تحت فشار روانی باشد، ممکن است برای مقابله با احساسات منفی و موقعیت های سخت دست به رفتارهای پرخطر بزند.
گروه هم سالان
آدم ها در دوران نوجوانی بیشتر از هر کسی تحت تأثیر دوستانشان هستند. در بسیاری از مواقع آن ها از هم سالانشان الگوبرداری می کنند و یک رفتار اشتباه دوستان بیش از هزار رفتار صحیح والدین ومعلم بر آن ها تأثیر می گذارند.
اگر نوجوان در دوران بلوغ از امنیت عاطفی و روانی برخوردار نباشد، ممکن است دوستانش را پناهگاه خود بداند و در صورتی که دوستانش مشغول به رفتارهای پرخطر باشند، از آن ها تقلید کند. اگر والدین نگران رفتارهای پر خطر نوجوانان باشند، باید این را بدانند که جلوگیری از این رفتارها، بیش از هر چیز نیازمند توجه به نوجوان است.
دوران بلوغ دوران حساسی است. نوجوان در این سن نباید احساس تنهایی کند و رفتارهای متفاوت او نباید باعث شود که پدر و مادر رهایش کنند. فشارهای اجتماعی و روانی احتمال رفتارهای پرخطر را بالا می برند. به همین دلیل آموزش مهارت های ارتباطی به یک نوجوان در عین حال که او را حمایت می کنیم و به او احساس امنیت می دهیم او را به سمت رفتارهای پرخطر سوق نمی دهد.